Medicatieveiligheid verbeteren staat hoog op de agenda van de IGJ, omdat medicatiefouten tot de meest voorkomende en ernstigste incidenten in de zorg behoren. Elk jaar worden er duizenden meldingen gedaan van fouten bij het voorschrijven, bereiden of toedienen van geneesmiddelen. De IGJ controleert structureel of zorginstellingen beschikken over deugdelijke medicatieprocessen.
Waarom is medicatieveiligheid verbeteren zo urgent?
Medicatiefouten kunnen leiden tot ernstige gezondheidsschade of zelfs overlijden. Ze komen voor in ziekenhuizen, verpleeghuizen, thuiszorg en bij apotheken. Doordat patiënten vaak meerdere geneesmiddelen gebruiken, neemt de kans op interacties en fouten toe.
Ouderen zijn extra kwetsbaar vanwege polyfarmacie en verminderde nierfunctie. De IGJ besteedt dan ook bijzondere aandacht aan medicatieveiligheid in de ouderenzorg. Verbetering op dit vlak heeft direct impact op de veiligheid van een grote groep patiënten.
Richtlijnen voor medicatieveiligheid verbeteren
De IGJ toetst aan de hand van richtlijnen en veldnormen. De richtlijn Overdracht van medicatiegegevens is een belangrijk document. Hierin staat beschreven hoe medicatiegegevens worden overgedragen bij opname, ontslag of overdracht tussen zorgverleners.
Andere relevante richtlijnen betreffen het dubbel controleren van risicovolle medicatie en het gebruik van barcodesystemen. Zorginstellingen die deze richtlijnen structureel toepassen, laten een lagere foutenfrequentie zien.
Toezicht op medicatieveiligheid door de IGJ
Tijdens inspectiebezoeken controleert de IGJ hoe medicatieprocessen zijn ingericht. Inspecteurs kijken naar de beschikbaarheid van medicatieoverzichten, de scholing van medewerkers en de aanwezigheid van protocollen. Ook worden incidentmeldingen en verbeteracties beoordeeld.
Wanneer medicatieveiligheid verbeteren onvoldoende is geborgd, kan de IGJ maatregelen opleggen. Denk aan een verbeterplan met concrete termijnen of een aanwijzing bij ernstige tekortkomingen. Daarmee dwingt de inspectie structurele verbetering af.
Technologie als hulpmiddel bij medicatieveiligheid
Digitale hulpmiddelen spelen een steeds grotere rol bij het verbeteren van medicatieveiligheid. Elektronische voorschrijfsystemen met beslissingsondersteuning verminderen het risico op fouten. Barcodescanning bij toediening vermindert verwisselingen van medicijnen.
De IGJ moedigt zorginstellingen aan om te investeren in bewezen technologische oplossingen. Tegelijkertijd let ze erop dat technologie niet als vervanging wordt gezien voor goede processen en vakkundige professionals.
Praktische stappen voor medicatieveiligheid verbeteren
Zorgaanbieders kunnen direct stappen zetten om medicatieveiligheid te verbeteren. Begin met een nulmeting van de huidige medicatieprocessen. Identificeer waar fouten het meest voorkomen en pak die gebieden als eerste aan.
Investeer in scholing van medewerkers en zorg voor een open meldcultuur. Wanneer fouten worden gemeld en geanalyseerd, leer je als organisatie en voorkom je herhaling. Zo draagt iedereen bij aan veiligere medicatieprocessen.